دفتر : گُفتِ ها و گُفتِ گوها

تاریخ ایجاد : 4/5/1399 - 19:25

اتیمولوژی «فرهنگ کلمات» همبسته با محورِ جانشینی و هم نشینی دردفتر شعر: «شبِ غلیظ موریانه ها»از رویا مولاخواه

اتیمولوژی «فرهنگ کلمات» همبسته با محورِ جانشینی و هم نشینی دردفتر شعر: «شبِ غلیظ موریانه ها»از رویا مولاخواه به قلم: عابدین پاپی(آرام) جدا کردنِ حروف از یک کلمه / ستم به همه ی کلمات است. «پاپی» کلمات درشعردوکاربردکارآمد دارند: یکی فرهنگ و¬فرهنگ مندی کلمات¬درشعر ودو دیگر، زایشِ جانشینی و سازِش هم نشینی کلمات در¬شعر می¬باشد. گویش زبانی و پویش فرهنگی¬کلمات در یک متن به گونه ای است که زبانِ شعر را به سازندگی و بایندگی بایسته ای می¬رساند. معانی و اعتقادات وکاشت ها و برداشت ها و باورداشت ها ی مشترکِ¬کلمات در¬¬جهان متنِ¬شعر بر موج و¬اوجِ زبان چرخشی بایسته و¬چربشی شایسته می¬نهد و به همین قال و¬منوال است که بر¬رقصندگی¬کلمات¬در¬شعر می¬توان مهر¬تأکید¬و¬تأییدگذاشت. از¬سویه های دیگر، محور¬جانشینی¬و¬هم نشینی¬کلمات¬درشعر¬مد نظر¬و¬منظر است که این مهم فرآیندی گویا و پویا است که از جانبِ شاعر به دایره ی همایش و نمایش کشیده می¬شود. اعتقاد برآن است که افسارِ کلمات¬درشعربه دست شاعر است و این اسب توسن وار را اوست که می¬تواند وارونه گون نشان دهد و یا گویش های متفاوتی را توأم با جهد و جِد بر¬گونه های شعر با مُستفاد از¬کلمات خلق نماید. هر واژه ای تولد، حیات و پایانی دارد اما این به منزله ی مرگ واژه ها درجهانِ معنا نیست.در گُفتارها وگفتاوردهای متفاوت سخن رانده ایم که واژه ها به چند شکل و شمایل تقسیم می¬شوند که می¬توان به : واژه های طبیعی، واژه های اجتماعی ، واژه های انسانی و واژه های مصنوعی اشاره نمود. این واژِگان به فراخورزمان و¬آبشخور مکان درشعرِ شاعر رویکردی جامعه شناسانه را به تصویر و¬تعبیر در¬می¬آورند. احتمال می¬رود و یا بایسته آن که ، زیست و زیست مندی شاعر به عنوان موجودی فراشعور که بر دو پارامتر فکر و اجتماع درپایش و زایش درسیر و تکامل است بر جهان بینی او تأثیر مستقیم و یا غیر مستقیم داشته باشد. من بر زیستِ فکری و اجتماعی شاعر مدام تأکید مؤکد داشته ام و این دو مقوله می¬تواند در¬شعرِشاعر به صورت یکپارچگی و دو پارگی خود رابه دایره ی فهم برساند. به هرروی و رویه، بایسته ی توجه درفرهنگِ کلمات دو مقوله ی جانشینی و هم نشینی است که دربافتی آیدتیک (درون بینی ذاتِ شهود) خود را¬ در¬شعر نشان می¬دهد. ذات شعر با ذاتِ شهودی شعر از حیث معنادر تفاوت عمده است زیرا که ذاتِ شعرکه نهان بینی شعر است منجر به برخواستگی و برخاستگی آشکار شعر می¬شود. بدین منوال¬در جهانِ پست¬کریتیکال¬که قطار آن بر ریلِ پاتافیزیک ( شرحی تکمیلی برجهان هستی) ، تصادف، معناگریزی، ساختارشکنی، ضد روایت و سایر مؤلفه های پست مدرن در-حرکت می¬باشد به مقوله ی هم نشینی التفات بیشتری را داشته است اما در جهانِ مدرن مبحثِ متافیزیک ، طرح، معنا ، ساختارگرایی ،روایت و ... قابل تأمل و دریافت می¬باشد.بنابراین جهانِ¬کلمات به مانندجهانِ آدم هاست که درکنارِ هم زیست می¬کنند و البته این زیست مندی هم از فزاز و فرودهایی بهره گرفته و بربنیاد بافتِ اجتماعی و سیاسی و موقعیّت های زمانی-درتغییر، تحول و تطورند. کلمات در شعر به جای هم می¬نشینند وگاهی هم خود را با خودآگاهی خویش در جهت پی آمدهایی چندگونه معنا دربافتِ متن نشان می¬دهند و نقش یکدیگر را بازی می¬کنند که این نقش ها در نگاره ها و انگاره هایی مونولوگ وار و دیالوگ سان با پیامی دیبا و زیبا خود¬را به تصویر می¬کشند و شاعربازیگری است که بتواند این کلمات¬ را به گفتآورد و گفتِ گومندی هنرمندانه، فی مابین دعوت کند. در زبان و ادبیات فارسی¬کم نیست ساخته ها و بافته ها ی ادبی که بیانگر این گفتِ ها و گفتِ گوهاست به گونه ای که شاعران این کهن بوم درازمنه های¬ هژیرتاریخ از بیان و بدیع به مانند ایهام، استعاره، تشبیه، نماد ، مراعات نظیر، تضاد ، پارادکس و... بهره های بسامد برده اند و این مهم خود را تا به اکنون به عنوان پارفتی مبرهن درکُنه ادبیات و زبانِ فارسی ما با شاخصه ها و شاکله هایی مشخص نشان داده است.اگر چه میخائیل باختین بر چند صدایی شعراعتقادی ندارد و بیشتر افقِ نگاه خویش را بر چندصدایی رُمان استوار کرده است اما از این منظر شعرازعلم اتیمولوژی ( ریشه شناسی حقیقت واژه) و اصالت کلام در کلمه برخورداربوده و هست و بی تردید شاعرخوب می¬تواند با بهره وری و بهره گیری از دیرینه های کلمات به پیامدی به نامِ فرهنگ ِکلمات دست یازد. با این شاخصه ها آنچه فرآروی ماست دفترِ شعری است از رویا مولاخواه که درسالِ¬1399توسط انتشارات دانشیاران ایران به چاپ رسیده است. نامِ دفترِ شعر:«شبِ غلیظِ موریانه ها » می¬باشد و این نامگذاری¬در¬ابعادی تشخیص و تشبث رویکردِ شاعر را به سمت جامعه شناسی انسانی- حیوانی سوق می¬دهد به شیوه ای که این نامگذاری نوعی تشخص بخشیدن به کلمات است که شاعر به جای شبِ غلیظ مردم از صنعت استعاره بهره گرفته و¬درابعادی هم به سمت صنعت آشنا زُدایی و ناتورالیسم معنایی شوق وسوق یافته است . برخلافِ منظور اصلی و مفهومِ اصلی سخن گفتن درشرایطی بر باروسار می¬نشیندکه بتوان شباهتی را از نوعِ تفکر و بافتِ رفتاری¬در بین کلمات¬¬دریافت¬که واژه ی جمعِ موریانه ها این وجه اشتراک را با جامعه چه از نوعِ زیست مندی و چه از لحاظ بافتاری و ساختاری برقرار می¬کند. مولاخواه شاعری است که خودنویس اش خود را می¬نویسد وگاهی هم به سمت ناخود آگاهی و دل آگاهی¬ اش در¬شعر هدایت می¬شود. اغلبِ دیالوگ ها درشعر¬که آبشخور این دیالوگ ها مونولوگ و پرولوگ است فی مابین طبیعت و جامعه صورت می¬گیرد و صنعت واژه¬گزینی در شعرِ شاعر تلفیقی از واژِگان ناتورال و اجتماعی است . اشعارشبِ غلیظِ موریانه ها در¬بافتی دترمینیسم وار بافته شده اند و اختیار درجهتِ انتخاب¬کلمات از ذهنِ شاعر¬¬ترآوش می¬کند به بیانی، دیگری هم در¬متن هست و این ذهنیِت جبرگرا خود عاملی است که شعر شاعر را با درون مایه ای اعتراضی- انتقادی مواجه ساخته است.شاعر جامعه را با طبیعت کلاف می¬دهد به طوری که کلمات¬خود¬را در یک گفتِ گومندی چند جانبه نشان می-دهند. در اغلب اشعار، راوی خودِ شاعر است¬که یک موضوع را در چند کاربست طبیعی – اجتماعی بیان می¬کند. شاعر را می¬توان «مبیّن» نامید از این رو¬که با لحن های متفاوت شعر را برای نیل¬به زبانی تازه درمسیرهدایت می¬کند. دیگر نکته ، دیگری در-متنِ شعر¬می¬باشد. اگر¬چه چربش اشعاری که منِ فردی و شخصی دارند برمنِ اجتماعی شاعر چرخشِ بیشتری دارد ولی دریافتگی های شاعر از شعر توأم با منِ انسانی است و این درد واره های انسانی مملو از زن وارگی و زن آوارگی زن هم محسوب می¬شود. در شعر مولاخواه جانشینی کلمات بیشتر از هم نشینی کلمات است به گونه ای¬که برخورد کلمات¬در¬شعر¬منجر به تصادف و تصادم در¬کلمات می¬شود اما این فرآیند رفتاری از سوی شاعر به منزله ی از دست دادنِ شعریت در¬شعر نیست بلکه سبک یافتگی خاصی را در¬شعر با زبانی بدیع ابداع می¬کند. واج آرایی و سجع آوری¬ و جناس پروری از دیگر مؤلفه های این دفترند¬که شکل و شمایلی نمادین را در¬جهت بالندگی موسیقی معنوی شعر به تصویر می¬کشندو تقریبن جایی دیگر را به جلای این مجموعه بخشیده اند.موسیقی کلام با بهره یابی از کلامیّت کلمات خود مسببی است که ریتم و آهنگ اشعار را آهنگین می¬کند. از دیگر زاویه، این دفتر آکادمیک و آر¬کائیک هم هست زیرا که واژِگان قدیم¬ و باستایی در بافتِ زمانی جدیدی و درکنارِ کلماتِ تازه ای خود را در شعربه منصه ی ظهور می¬رسانند.این دفتر بافتی رئالیسم دارد که این رئالیست بودن¬درشعر منجرِ به سوژه هایی-درجهت نیل به سوبژه هایی هم می¬شود. ذهن خوانی کلمات از جانبِ شاعر و جایگزینی آنها درجهتِ دادنِ پیامی پی آمد به جامعه، از مؤلفه ها و موتیف های دیگر در این دفتر شعر محسوب می¬شوند. کلمات در¬شعر یکدیگر را خوب می¬فهمند و شاید بتوان چنین تصور نمود که پی آمد فهم مشترک درکلمات درشعر منجر به درک مشترک کلمات گردیده است. پیام این دفتر به جامعه پیامی دردمند است که دردمندگی های¬ خویش را بر گونه های جامعه فرود می¬آورد و رفتارهای تجربی- و بافتارهای اجتماعی جامعه را باکارکترشخصیّتی خود بافت می-دهداما رویکردِ جامعه شناختی شاعر نسبتِ به روان شناختی آن در¬اشعارش صبغه ی کم تری داردکه گمان می¬رود درگذار به تثبیت چنین زبانی در قالبی اجتماعی تر رخ خواهد داد. سُراینده اتیمولوژی کلمات را در مسیرِگامِ درفرهنگِ¬کلمات را خوب رعایت می¬کندو با بهره¬گیری از محور جانشینی و هم نشینی کلمات به این فرآیند، فرآروندگی خاصی را می¬بخشد. دیگر فهم چنان باشد که مُفهم کسی است که فهمیدگی های شعررا کشف، شناخت و پردازش می¬کندو پارادایسِ شعر¬در چنین¬حالتی در¬ذهن شاعر رقم می¬خورد که این دفتر به نوبه ی خود در این دایره فهم ¬، مطلوب ظاهر شده است . دیگر بحث درآغاز کتاب که در¬پایان این گفتِ ها می¬آید مبجثِ مقدمه نویسی و یا در¬اصطلاح امروز¬ی پیشامتن نویسی است که در این دفتر با سه نوع پیشامتن تصادم داریم که هرکدام با یک نظر و منظرِ تجربی- فکری نگاشته شده اند و پی آمد این نویسش ها نیز می تواند منجرِ به چندگانگی معنا و مفهوم برای مخاطب باشد و یا از طرفی دیگر هم، بافتگی مشترک زبان را در تصویرِ معنا ، با نماد و نمودی دیگر نمایان سازد. شعر : « تعریفی بی تعریف» است و در¬بی تعریفی های این ژانر ادبی هم تعاریف بسامدی نهفته است و خودِ شعر پالندگی زبانی و بالندگی معنایی خویش را¬ اگر شعر باشد برگونه ی جامعه خواهد نشاند. لذا به همین گفته از رابرت فراست می توان اتکا کرد که می¬گوید:« شعر به ما این اجازه را می¬دهدتا چیزی را بگوییم اما منظور چیزهای دیگری است» و این معنی در بیان و بدیع زبان و ادبیات فارسی ما نیز در¬قالبِ ایهام و استعاره خود را در¬ساخته هایی مدون و بافته هایی معین نشان داده است و اما مهم ترین گُفتِ گو با این دفتر¬آن که، کلمات ابزاری برای سُرایش شاعرند و از حیث جامعه شناختی شناخت به سلایق فردی و اجتماعی و علایق رفتاری و روحی و روانی و درجوانبی تجربی شاعر باید توجه و تأمل کرد اما شاعر می¬تواند از انگاره های بایسته مند بینامتنیت به سمت واژِگانِ جهانِ امروز هم در-جهتِ تازگی های بیشتر زمان گرایش و سازش پیدا کند.به هر روی » شبِ غلیظِ موریانه ها»از منِ خویش از برای جامعه می-گوید و جامعه نیز مستمع است¬ ومن برای جامعه اگرچه کافی است ولی کافی تر جامعه برای من هم هست که امید می¬رود درکارهای دیگر شاعر نمادی از اجتماعِ امروز با بهره گیری از واژِگانی بدیع تر¬را در¬جامعیتّی قطعی تر وکلی تر¬شاهد باشیم. با نمونه هایی از متنِ دفتر: نمونه 1 ما آن دو چیز مردددر تلفظ اشیاء که امکان مان ممکن نبود درآن واحه ی شک در آن قطران سبز بخار¬در صدای علف که از پوزه های اسب ها می¬ریخت از معاشرت برگ ها در پهلوی مان خندیدیم... با رمه های مشاء در قاب های عیسا که نحیف در نفس هامان می¬دوید تعمید شدیم... ما می¬دانستیم علف شیوع انگشتانِ فرضی باغ است که دارد ازتمامیت جهان بلند می¬شود بلند و عمیق عمیق و رسته برتعالی جنبندگان... ما آن پچ پچ مهیب را درساق های مقرنس اسب با دمانه های صبح ریختیم ریختیم به کیفیت اشیاء ریختیم به ضمه ی کلمه به فتحه ی باب به کسره ی تکثرهای زبان... ما از ابتلای صداکه زبان کوچک را به انهدام خطوط برده بود، نترسیدیم اینک محیط تواتر، ادامه ی شی است ادامه ی علف و تو با صدای من در¬تنفس¬گونی به رکنِ اول باغ که علف چینی است فکر می¬کنی... نمونه 2 به استخاره خرس ها که می¬رفتم خواب ها هنوز زمستانی گر نبود تهییج کلمه ها را برف ب ر ف برف های زمستانی چندهنوز؟! و دارم به تموز می¬رسم به جسارت شانه های ابر...نزاکت سپیدی یخ را به بندهای انگشت شمرده ام... پای بلند فصل شرایط است فصل دهانیدن در¬تظاهر کلمه آن سان که خواب خرس را خروس مرد را انگشت اشاره را من کلمه را شی را شیوع را همه را گیردر واگیرداده ام مثل تو را در انضمام ضمیرها ها. نمونه 3 پرنده ها رسمی اند فصل به فصل اگر جابه جا شوند محیطی در¬پیرامون خورشید کدر¬خواهد شد قسمت های پرسنلی لکه های شهامت ایدئولوژی اند که همیشه درخانه ها می¬مانند جاماندگی یعنی ضخامت ابری دهان ات را قرص¬کنی بیاندازانی اندازه ی خودت را در انداختنِ از خودت ریزانده می¬شوی در پرسپکتیوخیابان ها... به پاهای رونده نگاه می¬کنی از ادامه ی پیراهن شان بلند می¬شوند به دکه می¬روند از کارت ملی شان سیگار می¬خرند محاوره ی ملی¬کاراکترها / وقتی/ از صدای خودشان آویزانند، خنده دارنیست؟/ صدای قصابی ، از هر روزها/ همیشه تر است و می توان ذبح تازه ای را با بوی خون و چربی چکیده ی لخت تنفس کنی از شش ها عرق چند بید مشک... وقتی دست می¬زنی به شهامت چیزها گوساله ای از مسیرکتابخانه رد می¬شود جا می¬مانی در¬چند صدایی آرکاییدو و تمام شب را در سال های تنهایی ات ساتور می¬زنی زنی از اتهام تاکسی پیاده می¬شود سلاخی انگشتان کسی روبری در وا می شود پاهای رونده ، کوتاه آمده اند تکه ی پرسنلی زن سه در¬چهارمی¬نشیند روبروش خودش را روی من چسب می¬زند حالا پرنده ها از کدورت خورشید غیر رسمی اند و می¬توان برهنه در فصل اتاق دراز کشید. نمونه4 ....ساعت سیزده اوکراین است وقتی عملکرد عضو جنسی دیکتاتور انسانی است چرا اشتباه نکنم؟ لای پرانتز اگر فکر¬نکنم ساعت صحت ام عقب خواهد ماند و طول درمان در ، درماندگی هایم قانونی نیست پلک هایم را به سقف می¬پرم آنجا که چرت نویسنده ام، زن است و تفاوت شرعی جواز و تجاوز را نمی¬فهمند... برمی¬گردم به خودم چند تکه از خودم را روی ماست می¬ریزم فرضیه ی چارلز دیوانه را سس¬می¬زنم می¬پیچم به فلسفه ی میمون ساعت لجستیکی گرینویچ را به وقت افقی آدم ها کوک کرده اند هر بار که استکان را بالا ببرم یک بنی آدم از اعضای ملی دنیا می¬افتد...


ثبت نظر برای این شعر فعال می باشد .


نظرات و انتقادات کاربران

تماس با ما

آدرس : خیابان ستارخان ، قبل از پل شیخ فضل الله ، کوچه نیلوفر ، ساختمان گلها ، طبقه دوم جنوبی ، واحد 5

تلفن : ۴۴۲۸۰۰۵۸-۰۲۱

فکس : ۴۸۲۸۰۰۵۹-۰۲۱

ایمیل : info@hamsoraei.com
آمار بازدید

امروز : 306

دیروز : 310

هفته پیش : 2058

کل : 1454851

هم سرایی(اقتراح) نوعی سخن منظوم ِ مبتنی برمشارکتِ ذوق ها وقریحه ها حولِ یک اندیشه یا خیال شاعرانه است که ازسوی یک تن پیشنهادمی شود وبه فعالیتِ خلّاقانه ی جمعی می انجامد.به سخنی دیگر،این شیوه سخن، سُرایشی جمعی وهم خیالیِ گروهی با درونمایه ومضمونی یگانه است.

 

تمام حقوق برای سایت همسرایی محفوظ است. 1398