0
0
1
1

توجه : کلیه ی پیام های رد و بدل شده میان کاربران محترم سایت، باید مطابق و بر اساس قوانین و عرف کشور بوده و در هر حال موازین اخلاق و شرع را رعایت نماید. بدیهی است ، به هر نحو از انحاء ، مقامات ذیصلاح درخواست دسترسی به این صفحه را داشته باشند ، عیناً مطالب مورد نظر به آنها ارائه خواهد شد.

ارسال انصراف
دیگر آثار
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
دفتر شعر گل پرنده


تاریخ ایجاد : 1394/11/2 - 23:22:51
آخرین ویرایش : 1394/11/2 - 23:24:11
نقد و بررسي مجموعه شعر دركوچه باغهاي اصفهان

نقد و بررسي مجموعه شعر دركوچه باغهاي اصفهان نادرابراهيميان


شعر تصرف هنرمندانه  وخلاقانه است درزبان بوسيله صورخيال و آرايه هاي ادبي .« درمباحث مربوط به تصويرشعري آنچه مورد اتفاق همگان  است،اين است كه زبان ، محمل تصوير است و تصوير بويژه نوع هنري آن اتفاقي است كه درزبان رخ مي دهد» (محمودفتوحي ، بلاغت تصويرص 46)«تصويردررايج ترين كاربرد عبارت است از : هرگونه تصرف خيالي درزبان اين تعريف هم دربلاغت سنتي وهم درنقدادبي جديد پذيرفته شده است عموما اصطلاح تصويرپردازي رابراي كليه كاربردهاي زبان مجازي به كارمي برند دراين مفهوم تصويرعبارت است از هرگونه كاربرد مجازي زبان كه شامل همه صناعات وتمهيدات بلاغي ازقبيل تشبيه ، استعاره ، مجاز ، كنايه ، تمثيل ، نماد ، اغراق ، مبالغه ، تلميح ، اسطوره ، اسناد مجازي ، تشخيص ، حساميزي ، پارا دوكس و...مي شود»(بلاغت تصويرصص 44و 45) .درافق زيبايي شناسي شعرمدرن تصويرامري بي سابقه است هرچه تصويرازاموردورتر وبيگانه تري فراهم آيد غرابتش بيشتروبه مذاق متذوقان مدرن ، خوش تر مي نشيند»(بلاغت تصويرص 25) شفيعي كدكني درصورخيال (ص24) هرتجربه شعري را حاصل عاطفه ، انديشه و خيال مي داند.و«تصوير ظرف عواطف و احساسات شاعراست تصوير زماني هنري است كه شور وعاطفه اي انساني درآن نهفته باشد وشوربرانگيزد ولذت بيافريندتصوير بي پشتوانه عاطفي بي روح و سرد وغيرهنري است »«هرچه عاطفه تصويرانساني ترباشد درگسترده وسيع تري از مخاطبان اثرمي گذارد شاهكارهاي ادبي جهان سرشار ازعواطف عام  و مسائل مشترك انساني اند(بلاغت تصوير ص 68) .«هرهنرمندي به طرزخاص خويش به جهان مي نگرد ونگاهش متاثرازحالات عاطفي و روحي اوست» (بلاغت تصوير ص 67)

مجموعه شعر دركوچه باغهاي اصفهان شامل 46 شعر سپيد است كه سرشار است ازعاطفه و انديشه انساني متعالي ما اينك به نقد و بررسي آن ازدو ديدگاه عاطفه و انديشه وصورخيال مي پردازيم :

الف ) انديشه وعاطفه

شامل قسمتهاي زيرمي شود: 

1-عاشقانه ها 

حدود بيست شعر دراين مجموعه را اشعار عاشقانه تشكيل مي دهد كمتر ازنصف اشعار .شاعرگاهي مستقيما ازعشق مي گويد و معشوق را مورد خطاب قرار مي دهد  گاهي هم ازفحواي كلام چنين برمي آيد.عشق دراين مجموعه عشقي زميني است كه شاعر درفراق معشوق بسر مي برد ( غريبه ، خيال و ...) و  آغوش پر مهرش را آرزو مي كند (چرتكه ) ودلتنگ وي است ( ترانه نمناك) معشوق وي معشوقي معمولي نيست كسي است كه همه عشق او را در دل مي پرورانند واو سعي مي كند تا خود را در دل معشوقش  جا كند (حس تلخ)ودرشعر «گفتمان خيال» شاعر با بازي زباني و  تصويرسازي زيبا اورا مي ستايد. عشقي كه اسارتش را مي خواهد ( فرماندار) . باران ونسيم وبوي خاك و ديدن ديگرمظاهر طبيعت حسي نوستالژيك  دراو بوجود مي آورد و رنگين كمان نگاه او پلي براي احساس مي شود وغروبها فواره اقاقي ها تكثيرمي كنند شكوفايي شوق ديداروي را (آسماني ترين افتاب )

شاعر درشعر« قاصدك ها»همسرخود را صاحب عشق خود وزيبايي ودگرگوني  دنيا يش ديده است ودرشعر «ميلاد» ازوصال خود و تولددوباره اش سخن بميان مي آورد.شاعردرهمه اين اشعاربه شاعرانگي هاي زيبايي دست زده است.

2- مسائل اجتماعي

1-2-مسائل و مشكلات اجتماعي 

يكي از موارد قابل توجه دراين مجموعه پرداختن شاعر است به مسائل و مشكلات اجتماعي .وي اين موضوع را ازخود ودرخانواده خود به تصويرمي كشد واين نشان حس عميق شاعر ودرك واقعي وي ازاين مشكلات است درشعر« گلدانهاي سبز» كه به پدرش هديه كرده ،درعين حال كه امدن بهار را درهمه جا مي يابد حتي در گل هاي كوچك قالي ولي بهاري در زندگي وي رخ نمي دهد و پدرش را مي بيند  بادستهاي تاول زده تاولهايي كه درگلوي فرشته ها ي روي شانه اش مي تركد و پيكر تكيده اي كه نمي تواند تغييري درزندگي بدهد. و درشعر» خيابانهاي سرد تنهايي» دختر گل فروشي را به تصوير مي كشد كه مويي براي پريشاني ندارد و از سوز و بدبختي او تمام بادهاي جهان سوزناك شده وتمام جهان را به سردي كشانده است. 

2-2-عاطفي اجتماعي 

درشعر «آدمها»شاعر ورود آدمها را به دنياي خود ورفتن آنها راباسوز و درد به تصوير مي كشد :

ادمها مي آيند /كامل مي آيند .../ اما كامل نمي روند / هميشه مثل استخواني لاي زخم / يادي ، خاطري ،عطري ، چيزي ازخودشان جا مي گذارند /تا ...«آدم ها»

ودر شعر« شعله هاي آبي» كه رنج و زحمت مادر خود را به زيبايي به تصوير مي كشد به مسائل و مشكلات اجتماعي روزگار كودكي خود مي پردازد و درهمان جا نگاه انتقاد آميزي به مردم زمانه خود دارد كه نسبت  به اجتماع خود بي تفاوتند زماني كه ديگر دست مهربان مادر برسرش نبود دست ديگري را براي حل مشكلات و همدلي با خود نمي يابد:

...به ياد مي آورم / خنده هاي سپيد مادرم را / كه يك  روز باعلاء الدين خانه خاموش شد / وبا برفهاي گل آلوده پارو شد / و بعد از آن / هرچه با چكمه هاي لاستيكي ، كوچه ها را پرسه زديم / كسي براي نوشيدن يك استكان چاي داغ / كنار شعله هاي ابي سركش / صدايمان نكرد.

3-2-سياسي –اجتماعي –انتقادي

درشعر «نسل سوخته» شاعر با بازي زباني با دوكلمه «مجاز» و« واقعي» درد و رنج خود را به نمايش مي گذارد دردي كه فيلترشده و كسي باور نمي كند وي همدردي بواقع نمي بيند همدردهايي كه مجازيند و فقط دردنياي مجازيند

...كجاييد همدردهاي هميشه / با لايك هاي هميشه درصحنه حاضر!/ مي شود امشب را / كمي به جاي من گريه كنيد

ودر شعر« محراب» آگاهي و مظلوميت وقداست توام با ترس و دلهره و نگرانيي را مي بينيم كه چگونه شاعر زيبا به خواننده القا مي كند.

4-2-ايثار، گذشت اجتماعي

وي معلم است  و معلمي را مظهر مهرباني و ايثارمي داند.شاعرباتصويري نووتازه آن را بيان مي دارد :

من يك معلمم / چون دانه هاي بكر برف / آب مي شوم / تا خوني جاري شوم دررگبرگ هاي سروهاي جوان (معلم)

و درجاي ديگردرشعر« ضميرمشترك» با بازي زباني ومراعات نظيرعزت نفس معلم را به زيبايي به تصويرمي كشدتا درس اخلاق بدهد.

و درشعر «گذشت »هنرمندانه تصويرزيبايي ازگذشت را پيش روي مخاطب قرار مي دهد:

راز زندگي را فهميده است / كه مانند بيد، خم مي شود / مانند سرو، مي ايستد / ونامش هنوز درخت است 

3- عقيدتي 

1-3-عاشقانه هايي براي امام رضا ع

شاعر شديدا به امام رضا ع عشق مي ورزد و او را ملجا و پناه خود مي داند وتنها كسي كه همه حرفهاي دلش را مي تواند به او بگويد حتي بعضي از حرفهايي كه به هيچ كس ديگر نمي توان گفت وي دانه دانه كلماتش رادرهيات قطرات اشك دانه كرده وچون دانه هاي خيس تسبيح با آن به گريه نشسته (باب الرضا) وصحن سياه چشم هاي او را آفتاب روشن حقيقت مي داند كه بايد به پابوس آن رفت شاعر با شاعرانگي خاص آن را به تصويركشيده است (ضيافت نگاه) و كيسه هاي پلاستيكي كفشداري هاي وي را عشاق سينه چاكي مي بيند كه خدا خدا مي كنند زوارش زياد باشند تا وسيله قرب به حضرتش شوند (ضريح) در« كبوتر حرم» شاعر با ارسال مثل و بازي زباني شاعرانگي زيبايي را عاشقانه خلق مي نمايد ودرشعر« آيه هاي روشنايي» بارديگر با او به نجوا مي پردازد.

2-3-عاشقانه هايي براي امام حسين ع و يارانش 

شاعر درشعر «آلاله ها» به واقعه كربلا اشاره مي كند وخودش را درانجا مي بيند و ديالوگي سوزناك با تير برقرار مي كند و در«سبزترين شعر تاريخ » هفتاد ودوآلاله سرخ را به تصويرمي كشد در«اشك فرات »تاريخ شهادت امام حسين ويارانش را شاعرانه به چشم مخاطب مي آورد 

3-3-مهدي موعود ع و فرهنگ انتظار

شاعر درشعر« كعبه سبز موعود » ازخدا مي خواهد او را به خواب زمستاني ببرد ومرگ موقتي برايش رقم بزند تا وقتي كه درآسمان انتظارش ماه چهارده (مهدي موعود) بدرخشد او را برانگيزاند و با لباس سفيد  (كفن) لبيك گويان دوراو بگردد ودر«شعر فصلها» سالها و فصلها را به نظاره نشسته اما انتظار خودرا پاياني نمي بيند شاعر باايهام كلمه رسيدن به شاعرانگي زيبايي دست زده است.

4-3-فرهنگ شهادت(شهداي دفاع مقدس)

 درشعر«ستاره هاي ارغواني»  شاعر زيبايي مرگ سربازان وطن را به تصويركشيده است .

5-3-مرگ 

شاعردرشعر «بيكرانه هاي آبي » و« ستاره هاي ارغواني »مرگ را به زيبا يي وصف نموده است.


4-شعرا

1-فروغ

شاعر درشعر«فصل سرد» نام مجموعه شعرهاي فروغ را درقالبي بجا قرارمي دهد وحرف دلش را مي زند.

2-سميمن بهبهاني 

شعر« ابربهار» شعري است پراز عاطفه با تخيل شاعرانه. شاعر، بانوي غزل را به رود ، به باد و به ابرنمي سپاردزيرا رود، روح آبيش را به درياهاي آبي خواهد آميخت و باد او را به آسمان بي پنجره خواهد برد ودلش خواهد گرفت وابر او را خواهد باريد وسرش  قطره قطره بربامهاي فرسوده شهرخواهد خورد او را كه بانوي غزلهاي دريايي ، آسماني ، وباراني است. 


5-خانواده

اشعاري براي پدر(گلدانها ي سبز) ، مادر(شعله هاي آبي) ،همسر (قاصدكها)و خواهر(به سوي تو)

(درقسمتهايي ديگر بحث شده است)

ب) تصوير

تصويري كه ازشعر مدرن شكل مي گيرد تصويري اتفاقي است كه داراي تازگي و پوياي است كه منشاء آن عاطفه شاعر و روح زنده اوست وبرخلاف تصويراثباتي ثابت نيست وتن به يك معني واحد نمي دهد بلكه بالنده و شعله ور ، ساختار زبان و الفاظ را درخود مي پيچد و ازجان خواننده مي شكوفد اين شعر حاصل تجارب روحي است كه مكاشفه و الهام بر آن غلبه دارد درحالي كه شعري كه ازتصويرهاي ثابت فراهم مي آيد شعر وصفي و اثباتي نام دارد(بلاغت تصويرص 60 و 61)


...ناگهان / رنگين كمان نگاه ، براي احساسم پلي شد / غروبها ، فواره ي اقاقي ها/ تكثيركردند شكوفايي شوق ديداررا(آسماني ترين آفتاب)


مي دانيم درشعر سپيد  خلق تخيل وانديشه محكم هم درساختار افقي آن  است و هم درساختارعمودي آن بطوري كه خيال از آغاز تا پايان شعربه شيوه اي منسجم  درفضا و تصويرشعرجريان دارد و انديشه بر آن ساري و جاري است : 

جهان /به تناقض رسيد/ازلحظه اي كه ديد/ مي شود درصحن سياه چشم هاي تو/ به ملاقات آفتاب رفت / به پابوس روشني. ( ضيافت نگاه 

)


تصويررا ازدو ديدگاه زبان شعروصورخيال دراين مجموعه بررسي مي كنيم:

1-زبان شعر

زبان شعر دراين مجموعه دو گونه است بعضي از اشعار داراي زباني سهل و ممتنع است كه شاعربااستفاده از تكرارو بازيهاي زباني و مراعات نظيرطرحي زيبا پيش روي خواننده قرا مي دهد:

نبودنت آن قدر زياد شده / كه هر غريبه اي را شبيه تومي بينم / گاهي /غريبه ها را با تو اشتباه مي گيرم / گاهي /ترا با غريبه ها (غريبه)

ويا :

دنيا ،/رياضي دان بي رحمي بود / عشق را تقسيم كه كرد /تو / خارج ازقسمت من شدي / و بعد از آن/ ديگر نتوانستيم / زيرهيچ سقفي باهم جمع شويم (خارج قسمت)

وبرخي از اشعارنيز داري ابهام هنري است .«ابهام هنري بااغلاق و دشواري فرق داردوعبارت است ازچند معنايي كه جوهره ادبيات ماندگاراست چنين ابهامي براي متن ادبي ارزش و فضيلت به شمار مي ايد و به قلمرو راز نزديك تراست ابهام هاي ژرف مولود معاني بزرگ اند هرچه معاني بزرگ تر و بيكرانه تر باشد زمينه هنري تري براي خلق ابهام درمتن فراهم مي آيد . ابهام ( چند معنايي ) زمينه را براي فعال سازي ادراك و تقويت ذهن فراهم مي كند و كاركرد ي موثر در رشد و بالندگي مهارتهاي تفسيري و گسترش دامنه انديشه و تفكردارد ارزش ابهام هرمتن به ميزان واكنش هايي است كه درمخاطبان برمي انگيزد .ابهام هنري داراي ويژگيهاي :داشتن فحواي معنا شناختي ، پاشيدگي و تو درتويي معاني ، كوري و بصيرت ،تاويل پذيري وتنش انديشه باصوربلاغي است (دكترمحمودفتوحي ،ارزش ادبي ابهام، مجله دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه خوارزمي ، پاييز 1387، ،شماره62صص28 و32)

مثل مرغابي بي زباني /باگلويي پراز فرياد/مثل دري بي صدا /بالولايي زنگ زده دراندوه/ همچون محرابي گوشه گير/سردرگريبان خود فروبرده ازترس /نگرانم/ نگران سجده اي كه بي اندازه طولاني شده است(محراب)


درونمايه بيشتراشعارغم و درد و حزن واندوه است دراشعارعاشقانه غم و درد فراق دارد ودرا شعاراجتماعي غم ودردمردم .ازآنجايي كه طيف وسيعي ازواژگانش راعناصرطبيعت شكل مي دهد اين حزن دراشعارعاشقانه به شكل شيريني جلوه گري مي كند.

2- صورخيال و آرايه هاي ادبي 

اين مجموعه مشتمل است برانواع صورخيال وآرايه ها كه ما به پاره اي از آن اشاره مي كنيم:

1-تشخيص

شاعر با بهره گيري فراوان ازتشخيص در اين مجموعه ،اشعاري با تصاويري پويا خلق كرده است خصوصا كه با عنصر طبيعت آميخته است 

حيف ازتو كه باد اين گونه تكيه مي دهد به تو / و آسمان باچشم هاي آبي بادكرده اش/ نگاه مي كند / به قلبهايي كه درجيب هايت پنهان شده اند (به سوي تو )

2-تشبيه ،كنايه 

تشبيه ها اغلب حسي وزودياب ومشبه به ازعناصرطبيعي است:

به من حق بده / كه دلم مثل انارباغچه خون باشد / وقتي به ياد لب هاي تو مي افتم / وقتي دهاني به ستايش  باز مي كنم / و دلي به اين زيبايي مي بندم(گفتمان درخيال)

3-استعاره

تن هايتان سرودند/سبزتن شعرتاريخ را / ودرپهن دشتي سبزو وسيع / هفتاد ودوآلاله سرخ / روييدند(سبزترين شعرتاريخ)


4- پارادوكس

مثل مرغابي بي زباني/ با گلويي پرازفرياد... (محراب )

5-هم ذات پنداري 

...من اهل توام/ اهل آسماني بادو مردمك آبي شفاف / كه هربار پلك مي زني / كسي درمن ازخواب مي پرد(قاصدكها)


6- جناس 

گذشت / ان روزهايي كه مي گفتند:/«كبوتربا كبوتر،باز  با باز/كبوتران/ گنبدطلاي رضا را درآغوش گرفته اند / باز /ما /تن ...ها(كبوترحرم)


7- تكرار

مي گويند باران كه ببارد /بوي خاك بلند مي شود / باران مي بارد / مي بارد /مي بارد /و بوي خاطره ها بلند مي شود ازگوشه كنار زندگي ام...(عطرخاطره ها)


باآرزوي توفيق روزافزون براي استاد آقاي نادرابراهيميان


والسلام








{{userViewCount}}
{{likeCount}}
{{rateAvg}}
  • نظر ارسالی شما پس از تایید صاحب اثر در سایت نمایش می یابد
  • نظرات شامل مطالب توهین آمیز اجازه انتشار ندارند
  • برای ارسال نظر باید با مشخصات خود وارد سایت شوید یا در سایت ثبت نام کنید
نظرات (0)
ذخیره انصراف

بطور پیش فرض این مطلب در صفحه اصلی سایت به مدت یک هفته تبلیغ خواهد شد

بطور پیش فرض انتخاب ستون سمت چپ یا راست به عهده خود برنامه است

ارسال انصراف